01 · THAT · OBJECTverb + (that) + subject + verbDüşünce, bilgi ya da haberin içeriğini nesne göreviyle verir. Nesne cümleciğindeki that çoğu zaman çıkarılabilir.
I believe that the plan will work.
Planın işe yarayacağına inanıyorum.
I think (that) she is right. Nesne cümleciğindeki that çoğunlukla isteğe bağlıdır; yan cümle düz söz dizimindedir.
02 · THAT · SUBJECTThat + subject + verb + main verbBir gerçeği veya olayı cümlenin öznesi yapar. Cümle başındaki that genellikle atılmaz.
That Elif won the prize surprised everyone.
Elif’in ödülü kazanması herkesi şaşırttı.
That he passed is great news. Başta kullanılan that doğrudan kaldırılmaz; neyin şaşırttığı/belli olduğu açıklanır.
03 · IT + BE + ADJ + THATIt + be + adjective + that + clauseUzun özne cümleciğini sona taşıyan it yapısıyla bir değerlendirme bildirir.
It is important that everyone feels welcome.
Herkesin kendini hoş karşılanmış hissetmesi önemlidir.
It is clear that… / It was surprising that… Buradaki it, gerçek bir kişi veya nesneye göndermez.
04 · WHAT · SUBJECTWhat + subject + verb + main verbWhat, “...dığı şey” anlamında eksik nesneyi içerir; bütün what-clause özne olur.
What the teacher explained helped us.
Öğretmenin açıkladığı şey bize yardımcı oldu.
What the teacher explained = the thing that the teacher explained. What + that birlikte kullanılmaz.
05 · WHAT · OBJECTverb + what + subject + verbBir fiilin nesnesi olan “ne / ...dığı şey” anlamını taşır; dolaylı cümlede soru dizilişi yapılmaz.
I remember what you told me.
Bana ne söylediğini hatırlıyorum.
I know what she wants. ❌ I know what does she want. Soru değil, noun clause olduğu için düz sıra kullanılır.
06 · WH-CLAUSE · OBJECTverb + where/when/why/how + subject + verbWhere / when / why / how ile başlayan dolaylı soru, fiilin nesnesi olur. Yardımcı fiil öne geçmez.
We know where the meeting starts.
Toplantının nerede başladığını biliyoruz.
Do you know where she lives? ❌ Do you know where does she live?
07 · WHETHER / IF · OBJECTverb + whether/if + subject + verbEvet/hayır sorusunu dolaylı cümleye dönüştürür. Birçok nesne bağlamında whether ve if eşdeğerdir.
I wonder whether the museum is open.
Müzenin açık olup olmadığını merak ediyorum.
I wonder if/whether it is ready. “If” burada koşul değil, “olup olmadığı” anlamındadır.
08 · WHETHER · SUBJECTWhether + subject + verb + main verb“Olup olmaması” anlamıyla bütün cümlenin öznesi olur. Resmî standart kullanımda başta if değil whether kullanılır.
Whether the trip happens depends on the weather.
Gezinin gerçekleşip gerçekleşmeyeceği hava durumuna bağlıdır.
Whether she agrees matters. ❌ If she agrees matters. Söz başında özne noun clause için whether gerekir.